Οι φετινές συστάσεις του ΔΝΤ

Βιώσιμο σε μεσοπρόθεσμη βάση κρίνει το δημόσιο χρέος το ΔΝΤ, στην ετήσια έκθεσή του για την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας. Από 167,4% του ΑΕΠ το 2023 εκτιμά ότι θα μειωθεί σε 142,8% το 2028. Σε αντίθεση, όμως, με τη βελτίωση της εικόνας τα προηγούμενα χρόνια χάρη στην αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, την επόμενη πενταετία η μείωση του χρέους θα στηριχθεί στα πρωτογενή πλεονάσματα άνω του 2%.

Κι αυτό επειδή ο πληθωρισμός θα «φουσκώνει» τις τιμές λιγότερο (αναμένεται να υποχωρήσει στο 2% εντός του 2025) και κυρίως η ανάπτυξη (η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ) προβλέπεται μόλις 2,1%  φέτος και χαμηλότερα στη συνέχεια, παρά την εισροή πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και τις αυξημένες επενδύσεις που ‘υπόσχεται’ η επενδυτική βαθμίδα. Οι οικονομολόγοι του ΔΝΤ επισημαίνουν τη σημασία υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων που προβλέπει το ελληνικό πρόγραμμα, ώστε ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας να αυξηθεί μεσοπρόθεσμα.

Σημειώνεται, επίσης, ότι η δημοσιονομική πολιτική θα πρέπει να υποστηρίξει αυξημένες δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη μετάβαση και να διοχετεύσει πρόσθετους πόρους σε υγεία και παιδεία. Στο βαθμό που τα περιθώρια περικοπών στις δαπάνες είναι περιορισμένα, το βάρος μοιραία θα πρέπει να πέσει στα έσοδα.

Στο πλαίσιο αυτό το ΔΝΤ χαιρετίζει τα κυβερνητικά μέτρα για τη φορολόγηση των ελευθέρων επαγγελματιών και την πρόθεση να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία και να ενταθούν οι έλεγχοι για την πάταξη της φοροδιαφυγής. Επιπλέον η έκθεση περιλαμβάνει και ειδική μελέτη για την παραοικονομία, η οποία αφού προσέγγισε το ένα τρίτο του ΑΕΠ, την τελευταία δεκαετία μειώνεται σταθερά, με μικρή παρένθεση τα χρόνια της πανδημίας. Διαφοροποιήσεις καταγράφονται σε γεωγραφική βάση, με τη μικρότερη προσαρμογή να εντοπίζεται στη Δυτική Μακεδονία (5% του ΑΕΠ), ελαφρώς υψηλότερη στη Δυτική Ελλάδα (10%), άνω του 15% σε Αττική και νησιά του Ιονίου και 18% στην Κρήτη.

Η αυξημένη φοροδιαφυγή τις προηγούμενες δεκαετίες θεωρήθηκε από τους λόγους που οδήγησαν στη δημοσιονομική κρίση μετά το 2010. Εμβληματικό σε αυτή τη γραμμή επιχειρηματολογίας είναι το βιβλίο του Θόδωρου Πάγκαλου «Τα φάγαμε όλοι μαζί» με την επισήμανση στον υπότιτλο «…και συνεχίζουμε να τα τρώμε». Αποτελεί ουσιαστικά την τεκμηρίωση της φράσης που χρησιμοποίησε ο Πάγκαλος στη Βουλή, σε τοποθέτησή του κατά τη διάρκεια συνεδρίασης της Διαρκούς Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης, στις 21 Σεπτεμβρίου 2010. Η συνευθύνη και η συνενοχή των πολιτών δεν περιορίζεται, δε, στη φοροδιαφυγή. Περιγράφει το πόσα, πότε, πώς και ποιοι «τα φάγανε» και πώς κατανέμεται η ευθύνη από πάνω προς τα κάτω.