Συνειδητά χαμηλών τόνων,
η Βυζαντινολόγος Αιμιλία Γερουλάνου έφυγε στα 90 της

Στις 23 Ιανουαρίου 2024, σε ηλικία 90 ετών, πέθανε η Αιμιλία Γερουλάνου. Υπήρξε πρόεδρος του Μουσείου Μπενάκη, που δημιούργησε ο παππούς της Αντώνης Μπενάκης, από το 2005 μέχρι το 2018. Αφιέρωσε πάνω από 5Ο χρόνια της ζωής της στη γνώση για το Βυζάντιο.

Φοίτησε στο Κολλέγιο Αθηνών και σπούδασε στην Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών. Αρχικά εργάστηκε δίπλα στον βυζαντινολόγο Μανόλη Χατζηδάκη για την βυζαντινή έκθεση του 1964 στο Ζάππειο. Όταν η δικτατορία των συνταγματαρχών την απέλυσε από το Βυζαντινό Μουσείο, ξεκίνησε να εργάζεται εθελοντικά στο Μουσείο Μπενάκη.

Είχε την διορατικότητα να ξεκινήσει τη δημιουργία του Φωτογραφικού Αρχείου του Μουσείου, πρώτου στην Ελλάδα, αρχικά ως μια συλλογή φωτογραφιών από μνημεία και αντικείμενα βυζαντινής και μεταβυζαντινής τέχνης και αργότερα ως ένα οργανωμένο αρχείο με διευρυμένη θεματική που κάλυπτε την ιστορία και τον πολιτισμό της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας.

Το 1979 πρωτοστάτησε στη συγκρότηση ενός ακόμα τμήματος του Μουσείου, των Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων, του πρώτου τμήματος εκπαίδευσης σε ελληνικό μουσείο. Και τα δύο αυτά πρωτοποριακά βήματα συντέλεσαν στη διαμόρφωση του πολυσυλλεκτικού χαρακτήρα του Μουσείου Μπενάκη. Καρπός της προσωπικής ενασχόλησής της με το χρυσό κόσμημα ήταν το βιβλίο της «Διάτρητα» (1999).

Παντρεύτηκε με τον Μαρίνο Γερουλάνο και απέκτησαν τέσσερα παιδιά, μεταξύ των οποίων ο πολιτικός Παύλος Γερουλάνος. Με τα κοινά ασχολήθηκε και η ίδια. Είχε μάλιστα εκλεγεί δημοτική σύμβουλος Αθηνών με την παράταξη του Αντώνη Τρίτση. Άλλωστε η οικογένειά της είχε πλούσια παράδοση στην πολιτική. Ο πατέρας της, Παύλος Καλλιγάς, ήταν συνεργάτης του Ελευθερίου Βενιζέλου, ενώ ο προπάππους της, επίσης Παύλος Καλλιγάς, υπήρξε πρόεδρος της Βουλής, υπουργός και διοικητής της Εθνικής Τράπεζας.

Ακόμα πιο διάσημο είναι το έτερο κλαδί του γενεαλογικού της δένδρου – αυτό της μητέρας της, της Ειρήνης Μπενάκη. Κόρη του Αντώνη Μπενάκη και ανιψιά της Πηνελόπης Δέλτα, υπήρξε ιδρύτρια του Σώματος Ελληνικού Οδηγισμού και διακρίθηκε για το φιλανθρωπικό της έργο. Ο παππούς της (και προπάππους της Αιμιλίας Γερουλάνου), Εμμανουήλ Μπενάκης, υπήρξε στενός φίλος του Βενιζέλου και διετέλεσε βουλευτής, υπουργός και δήμαρχος Αθηναίων. Προηγουμένως υπήρξε, βέβαια, λαμπρό μέλος της ελληνικής παροικίας στην Αλεξάνδρεια, σχηματίζοντας την περιουσία του στο εμπόριο βαμβακιού.

Η ιστορία της οικογένειας Μπενάκη, παρουσιάζεται με πλούσιο αρχειακό υλικό στο βιβλίο «Αλεξανδρινές οικογένειες» της Ματούλας Τομαρά-Σιδέρη. Μάλιστα η Αιμιλία Γερουλάνου συνέβαλε στη συγγραφή του τμήματος που αφορά την οικογένεια, δωρίζοντας και φωτογραφικό υλικό.
Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 2004, βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών το 2006 και ακολούθησαν δύο επανεκδόσεις, το 2007 και το 2013. Ο Αιγυπτιώτης Ελληνισμός παρουσιάζεται υπό το πρίσμα των διαδρομών τριών εξεχουσών-εμβληματικών οικογενειών της αλεξανδρινής παροικίας, του Μπενάκη και των Xωρέμη και Σαλβάγου. Και στις τρεις περιπτώσεις καταγράφεται η πορεία των οικογενειών, από το εθνικό κέντρο στην παροικία και πίσω στο εθνικό κέντρο, αποτυπώνοντας παράλληλα συμπεριφορές και νοοτροπίες.