Το ΔΝΤ και η ευρωπαϊκή κρίση χρέους

Βιβλίο για την κρίση χρέος στην Ευρώπη εξέδωσε το ΔΝΤ. Ο καθηγητής οικονομικής ιστορίας στο πανεπιστήμιο του Πρίνστον, Χάρολντ Τζειμς, αφηγείται την ιστορία μετά από  συνεντεύξεις με όλους του εκπροσώπους της Κομισιόν, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του ΔΝΤ που συμμετείχαν στα προγράμματα διάσωσης της Ελλάδας, στην οποία αναφέρονται οι 90 από τις 293 σελίδες της έκδοσης.

Μεταξύ άλλων αναφέρεται η διαφωνία του τότε προέδρου της ΕΚΤ, Ζαν Κλοντ Τρισέ, με τη συμμετοχή του ΔΝΤ σε προγράμματα οικονομιών χωρίς το εργαλείο της υποτίμησης, καθώς και η άρνηση κάποιων κρατών-μελών, με πρώτη τη Γερμανία, να προχωρήσουν εκ των προτέρων σε αναδιάρθρωση χρέους.

Πέραν της καθυστερημένης αναδιάρθρωσης, η αποτυχία του πρώτου ελληνικού προγράμματος αποδίδεται στην υποεκτίμηση από το ΔΝΤ των συνεπειών των περικοπών. Πρόκειται για την περίφημη ιστορία του λανθασμένου δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή, επί της οποίας ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το βιβλίο του Βασίλη Μανεσιώτη «Τελικά φταίει ο δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής;».

Ευθύνες χρεώνει ο συγγραφέας και στην επιλογή των ελληνικών κυβερνήσεων, αντί για μεταρρυθμίσεις σε ασφαλιστικό και αγορά εργασίας, να υιοθετήσουν σκληρά μέτρα λιτότητας, τα οποία πρότειναν Έλληνες πολιτικοί αλλά μετέφεραν την ευθύνη στους δανειστές. Η κατάσταση επιδεινώθηκε από την προστασία που κατάφεραν να εξασφαλίσουν οργανωμένα συμφέροντα, ενισχύοντας το δημοσιονομικό πρόβλημα. Επιβαρυντικά λειτούργησε και το ‘ομιχλώδες’ φορολογικό σύστημα, δημιουργώντας εστίες διαφθοράς.

Ως αποτέλεσμα στην ελληνική κοινωνία αναπτύχθηκε κύμα αντιπάθειας απέναντι στην Τρόικα, οδηγώντας στην ανάληψη της κυβέρνησης από τον ΣΥΡΙΖΑ και τους ΑΝΕΛ. Υποσχέθηκαν την κατάργηση της λιτότητας αλλά οδήγησαν στο 3ο Μνημόνιο και μέσα σε έξι μήνες υιοθέτησαν τη συμπεριφορά του “συκοφαντημένου” ΠΑΣΟΚ. Μέσα από τα νέα μέτρα λιτότητας κατάφεραν να ολοκληρώσουν τη δημοσιονομική προσαρμογή και να φέρουν την αναδιάρθρωση του χρέους.

Τη δική του εμπειρία από την ‘περιπέτεια’ της κρίσης χρέους παρουσιάζει ο τότε πρόεδρος του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, στο βιβλίο «Η κρίση του ευρώ: Η ιστορία εκ των έσω σε Ευρώπη, Ελλάδα και Κύπρο». Από την πλευρά του, ο επικεφαλής του ΔΝΤ στην Ελλάδα κατά τα πρώτα χρόνια των Μνημονίων, Μπομπ Τραα, στο βιβλίο «Το σχέδιο του Οδυσσέα: το μεγάλο ταξίδι προς ένα βιώσιμο χρέος» περιγράφει τα γεγονότα από τη δική του οπτική γωνία και κυρίως καταθέτει την πρότασή του για τη μείωση του δημοσίου χρέους.